संगमनेरी शेळीने पाच पिल्लांना जन्म दिला
शेळीपालन: आपण सामान्यतः शेळ्यांमध्ये दोन पिल्ले जन्मण्याचा उच्च दर पाहतो. मात्र तीन, चार, पाच आणि त्याहून अधिक शेळ्या देण्याची प्रवृत्ती ३ ते ४ टक्के आहे.
महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या अखिल भारतीय समन्वित शेळी सुधार प्रकल्पामार्फत संगमनेरी शेळ्यांचे संवर्धन, संवर्धन आणि गुणवत्ता वाढीसाठी संगमनेरी बोकड पैदासीसाठी शेळीपालकांना देण्यात येत आहेत. त्यामुळे हिरगाव पावसा(स. संगमनेर) येथील अनिल गोफणे यांनी पाळलेल्या शेळीने एकाच वेळी पाच पिल्लांना जन्म दिला आहे. अशा प्रकारची ही पहिलीच घटना आहे.
विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ.पी.जी. पाटील यांच्या मार्गदर्शनाखाली शेळी सुधार प्रकल्पात संगमनेरी शेळ्यांचे संवर्धन व संवर्धन करण्यात येत आहे. याअंतर्गत हिरगाव पावासा(संगमनेर) येथील अनिल गोफणे यांना कृषी विद्यापीठाकडून संगमनेरी बोकड देण्यात आला. त्यातून पाळलेल्या दोन शेळ्यांनी चार पत्ते दिली आणि एका शेळीने पाच पत्ते दिली.
कुलगुरू डॉ.पाटील, संशोधन संचालक डॉ.सुनील गोरंटीवार, पशुसंवर्धन विभाग प्रमुख डॉ.दिनकर कांबळे यांनी मार्गदर्शन केले. संगमनेर केंद्राचे क्षेत्र प्रगणक प्रवीण फटांगरे हे शेळीपालना बाबत मार्गदर्शन करत आहेत.
कुलगुरू डॉ. पाटील म्हणाले, "नवी दिल्ली येथील भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या मदतीने संगमनेरी शेळी सुधार प्रकल्पाने धोक्यात असलेल्या संगमनेरी शेळ्यांची संख्या तीन हजारांवरून पाच हजारांवर नेण्यात यश मिळवले आहे."
ज्येष्ठ प्रकल्प शास्त्रज्ञ डॉ. विष्णू नरवडे म्हणाले, "शेळ्यांमध्ये जुळे होण्याचे प्रमाण आपण पाहतो. परंतु तीन, चार, पाच आणि त्याहून अधिक शेळ्यांना जन्म देण्याची प्रवृत्ती ३ ते ४ टक्के आहे. यात नर आणि मादी दोघांचीही महत्त्वाची भूमिका आहे.
यासोबतच आहाराचे व्यवस्थापनही महत्त्वाचे आहे. शेळ्यांच्या अनुवांशिक गुणवत्तेची उत्तम व्यवस्थापनाची सांगड घातल्यास एका शेळीपासून दोन, तीन, चार शेळ्या मिळू शकतात.
एकाच शेतकऱ्याच्या दोन शेळ्यांपैकी एका शेळीला चार तर एका शेळीला पाच शेळ्या मिळाल्याची नोंद विद्यापीठाच्या शेळी संशोधन प्रकल्पाने संगमनेरच्या एका नराने प्रजननासाठी दिली आहे. या शेतकऱ्याने शेळ्या-मेंढ्यांचे उत्तम व्यवस्थापन केल्यामुळे हे शक्य झाले.
.jpeg)
